Als Europese investeerder die wil investeren in Bali en Lombok als buitenlander, zult u allereerst stuiten op regelgeving omtrent vreemd kapitaal (modal asing) bij het oprichten van een PT PMA (bedrijfsvariant voor buitenlandse eigendom in Indonesië). Sinds oktober 2025 geldt een belangrijke update: Peraturan Menteri Investasi dan Hilirisasi / Kepala BKPM Nomor 5 Tahun 2025 (“Permen Invest / BKPM 5/2025”).
Een van de meest ingrijpende wijzigingen is de verschuiving van de vereiste modal disetor (gestort kapitaal) van IDR 10 miljard naar minimaal IDR 2,5 miljard. Deze verandering beïnvloedt uw kapitaalstructuur, planning en investeringsstrategie aanzienlijk. In dit artikel leg ik de regelgeving uit, vergelijk “oude regel” vs “nieuwe regel”, licht ik sectorale uitzonderingen toe, en bespreek ik hoe dit werkt voor vastgoed / investering in Bali & Lombok.
Waarom deze wijziging belangrijk is
Lagere toetredingsdrempel – Voorheen werd menige buitenlandse investeerder afgeschrikt door de hoge drempel van IDR 10 miliar (ongeveer USD 600-700k). De stap naar IDR 2,5 miliar verlaagt de vereiste cash.
Efficiënter kapitaalgebruik – U hoeft niet al dat kapitaal “vast” te zetten; u kunt het strategisch gebruiken, binnen de wettelijke kaders.
Concurrentievoordeel – Voor investeren in vastgoed, hospitality, toerisme in Bali / Lombok is dit aantrekkelijker geworden.
Juridische zekerheid – De wijziging is vastgelegd in de Permen Invest / BKPM 5/2025, die eerdere verordeningen (Permen Invest / BKPM 3, 4, 5/2021) vervangt.
Maar let op: de wijziging vervangt niet het vereiste van een totale investeringsplan van IDR 10 miliar. U moet nog steeds een geloofwaardig projectplan met die omvang presenteren. Het verschil zit in: totale investering vs gestort bedrag.
Belangrijkste bepalingen uit Permen Invest / BKPM 5/2025
Hierbij een overzicht van de relevante artikelen en hun betekenis:
| Aspect |
Artikel |
Vereiste / Verandering |
Opmerkingen / betekenis |
| Totale investeringsplan |
Pasal 26(2) |
U moet een projectinvestering van meer dan IDR 10 miliar aangeven, exclusief grond & gebouw (in de meeste sectoren). |
In vastgoed / projectontwikkeling mogen soms grond & gebouw waardes worden inbegrepen. |
| Minimaal gestort kapitaal (paid-up capital) |
Pasal 26(10) |
Minimaal IDR 2,5 miliar moet bij oprichting in kas gestort worden als onderdeel van totale investering. |
Dit is de kernverandering: verlaagt de vereiste cash vooraf. |
| Beperkingen op opname |
Pasal 27 |
De middelen in de gestorte kapitaalrekening mogen niet opgenomen worden (voor niet-zaken doel) gedurende minstens 12 maanden, maar kunnen wel worden gebruikt voor zakelijke doeleinden (activa, kosten, etc). |
Garandeert dat de investering reëel is, maar geeft flexibiliteit. |
| Transitie / wijziging kapitaalstructuur |
– |
Bestaande PT PMA’s met hoger kapitaal kunnen hun structuur aanpassen naar deze nieuwe regeling (bijv. kapitaal verlagen), indien toegestaan. |
Verwacht dat veel bestaande PMA’s dit zullen evalueren. |
Oude Regel vs Nieuwe Regel: Wat is anders?
- Oude Regel (pre-2025 / onder BKPM Reg 4/2021 e.a.)
Buitenlandse investeerders moesten vaak een gestort kapitaal van IDR 10 miliar aantonen, bovenop de eis van een totaal investeringsplan ≥ IDR 10 miliar (exclusief grond & gebouw). Veel gidsen verwijzen nog naar dat normbedrag van 10 miliar. Dit vormde een zware kapitaalslast, vooral in vastgoedprojecten.
- Nieuwe Regel (Permen Invest / BKPM 5/2025)
De verschuiving is dat “gestort kapitaal” losgekoppeld wordt van “totale investeringsplan.” U moet nog steeds investeren in een project van >10 miliar, maar slechts 2,5 miliar storten bij oprichting. De rest wordt gerealiseerd volgens uw bedrijfsplan.
Effectief verlaagt de nieuwe regel de contante barrière voor toetreding, terwijl de overheid haar doelstelling behoudt dat buitenlandse investeringen serieus en van schaal zijn.
Sectorale and uitzonderingen
Omdat de verordening gebaseerd is op risico-gebaseerde vergunningverlening en sectorale regels, is het cruciaal op uitzonderingen te letten:
- Vastgoed / Onroerend goed / Hospitality / Accommodatie
In deze sectoren, omdat “grond & gebouw” integraal zijn, kunnen sommige van die kosten worden inbegrepen in het totale investeringsplan. Dit biedt meer flexibiliteit.
- Businessclassificatie (KBLI-codes)
Voor handel, horeca, bouw gebruikt de regeling bepaalde verkrappingen van KBLI-codes (bijv. 2- of 4-cijfer) om te bepalen of de 10 miliar-drempel geldt.
- Strategische of gereguleerde sectoren
Sommige sectoren blijven streng gereguleerd of vereisen extra kapitaal boven de basisnorm, bijvoorbeeld financiële dienstverlening, energie, mijnbouw. Altijd nakijken sectorvoorschriften.
- Specifieke zones / technologische startups
Sommige zones of startup-beleid kunnen uitzonderingen of versoepelingen bieden (maar Permen Invest / BKPM 5/2025 biedt geen brede vrijstellingen).
- Gebruik van grond & gebouw waarde
Over het algemeen worden grond & gebouwkosten uitgesloten van de 10 miliar-drempel in de meeste sectoren; opname is alleen toegestaan waar gerechtvaardigd (zoals vastgoed).
Invloed voor investeerders gericht op Bali & Lombok
Als u van plan bent te investeren in Bali of Lombok in vastgoed, hotel / resort, toerisme, dan gelden de volgende strategische inzichten:
- U moet een geloofwaardig investeringsplan ontwerpen waarin de totale investering > IDR 10 miliar is. De opname van grond & gebouwkosten kan uw case versterken voor vastgoedprojecten.
- U moet minimaal IDR 2,5 miliar storten bij de oprichting, zodat u voldoet aan de nieuwe kapitaalvereiste.
- Die storting mag niet worden opgenomen voor andere doeleinden binnen 12 maanden, maar mag wel gebruikt worden voor zakelijke doeleinden, zoals bouw, activa, operationele kosten.
- Omdat grond in Bali / Lombok kostbaar is, moet u goed onderbouwen hoe uw investeringsplan zowel grond + ontwikkeling dekt, en de resterende investering op een realistische planning baseert.
- Als u al een PT PMA heeft met kapitaal boven 10 miliar onder oude regels, is het zinvol om te evalueren of u kapitaal kunt herstructureren onder de nieuwe regeling.
De verschuiving van de starre IDR 10 miliar gestort kapitaalregel naar een flexibelere minimum paid-up capital van IDR 2,5 miliar onder Permen Invest / BKPM 5/2025 is een belangrijke stap om Indonesië toegankelijker te maken voor buitenlandse investeerders. Toch blijft de kern: investeringen moeten groot genoeg zijn, met een geloofwaardig plan boven IDR 10 miliar.
Voor Europese investeerders met interesse in Bali en Lombok verlaagt deze wijziging de initiële kapitaaldrempel en biedt het ruimte om investeringen strategischer te structureren. Maar het is aan u om een solide plan te maken, te voldoen aan vergunningen en rapportages, en rekening te houden met lokale beperkingen zoals grondwetgeving.
Krijg gratis advies van IndoNed Consultancy, uw vertrouwde partner voor buitenlandse investeringen en het opzetten van een bedrijf in Indonesië.
Disclaimer
De hier verstrekte informatie is gebaseerd op onze lange ervaring. Het proces of de vereisten kunnen variëren afhankelijk van de specifieke feiten en omstandigheden. Bovendien zijn de wetten en regels in Indonesië onderhevig aan regelmatige wijzigingen. Neem alstublieft contact met ons op als uw adviseur om actuele informatie en nauwkeurig advies te verkrijgen. Klik voor meer informatie hier, en u kunt ook onze sociale media-accounts volgen om de laatste informatie te zien. Klik op de volgende links: Facebook, Instagram, LinkedIn en Twitter.
